EPR w Holandii: obowiązki sprzedawców e-commerce

Wstęp

Przedsiębiorstwa planujące sprzedaż produktów na rynek holenderski powinny uwzględnić obowiązki wynikające z rozszerzonej odpowiedzialności producenta (EPR). W sprzedaży transgranicznej wiele firm koncentruje się przede wszystkim na kwestiach podatkowych, takich jak VAT czy OSS, a także na logistyce dostaw. Jednocześnie regulacje środowiskowe bywają analizowane dopiero na późniejszym etapie działalności, co może prowadzić do problemów ze zgodnością.

Holandia należy do państw szczególnie aktywnie rozwijających model gospodarki o obiegu zamkniętym. W praktyce oznacza to, że przepisy dotyczące recyklingu i zarządzania odpadami są traktowane bardzo poważnie, a przedsiębiorstwa wprowadzające produkty na rynek muszą uczestniczyć w finansowaniu systemów ich zbiórki i przetwarzania.

Wielu sprzedawców dowiaduje się o tych obowiązkach dopiero wtedy, gdy platforma marketplace lub partner handlowy wymaga przedstawienia numeru EPR albo potwierdzenia uczestnictwa w systemie recyklingu. Ten przewodnik został przygotowany z myślą o producentach, importerach oraz sprzedawcach internetowych kierujących swoją ofertę do klientów w Holandii.

Definicja EPR

Rozszerzona odpowiedzialność producenta (Extended Producer Responsibility – EPR) jest mechanizmem regulacyjnym, który przenosi część odpowiedzialności za zagospodarowanie odpadów na przedsiębiorstwa wprowadzające produkty na rynek.

W praktyce oznacza to, że firma sprzedająca produkty w opakowaniach lub wprowadzająca na rynek towary takie jak sprzęt elektroniczny czy baterie musi uczestniczyć finansowo w systemie zbiórki, sortowania i recyklingu odpadów powstających po zakończeniu cyklu życia tych produktów.

W Holandii system EPR obejmuje kilka istotnych strumieni odpadów. W przypadku sprzedaży internetowej najczęściej dotyczy to:

• opakowań (zarówno produktowych, jak i wysyłkowych)
• sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE)
• baterii i akumulatorów
• tekstyliów i odzieży (system EPR obowiązujący od 2023 roku)

Wprowadzanie takich produktów na rynek wiąże się z obowiązkiem rejestracji w odpowiednich systemach krajowych, prowadzenia ewidencji ilości wprowadzanych produktów oraz wnoszenia opłat finansujących system recyklingu.

Kto podlega obowiązkom?

Kluczowym elementem systemu EPR jest ustalenie, który podmiot uznawany jest za producenta w rozumieniu przepisów środowiskowych. W praktyce nie zawsze oznacza to firmę faktycznie wytwarzającą produkt.

W Holandii obowiązki EPR mogą dotyczyć między innymi:

• producentów mających siedzibę w kraju
• importerów sprowadzających towary spoza Unii Europejskiej
• przedsiębiorstw nabywających produkty z innych państw UE i wprowadzających je na rynek holenderski
• dystrybutorów sprzedających produkty pod własną marką
• sprzedawców internetowych wysyłających produkty bezpośrednio do konsumentów w Holandii

W modelach sprzedaży transgranicznej szczególne znaczenie ma struktura sprzedaży. Jeżeli przedsiębiorstwo sprzedaje produkty bezpośrednio klientowi końcowemu w Holandii i organizuje ich dostawę na terytorium tego kraju, może zostać uznane za podmiot wprowadzający produkt na rynek.

Podstawa prawna obowiązków

System rozszerzonej odpowiedzialności producenta w Holandii opiera się na przepisach krajowych dotyczących gospodarki odpadami oraz regulacjach sektorowych obejmujących poszczególne kategorie produktów.

Najważniejsze przepisy obejmują między innymi:

• regulacje dotyczące opakowań i odpadów opakowaniowych
• przepisy dotyczące zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego
• regulacje dotyczące baterii i akumulatorów
• system EPR dla tekstyliów wprowadzony w 2023 roku

Przepisy te wdrażają wymagania wynikające z dyrektyw Unii Europejskiej dotyczących gospodarki odpadami i rozszerzonej odpowiedzialności producenta.

Właściwy organ

W Holandii system EPR funkcjonuje głównie poprzez organizacje odpowiedzialności producentów (PRO), które realizują obowiązki recyklingowe w imieniu przedsiębiorstw.

Najważniejsze systemy obejmują:

• Verpact (dawniej Afvalfonds Verpakkingen) – system odpowiedzialny za opakowania
• Stichting OPEN – system odpowiedzialny za sprzęt elektryczny i elektroniczny oraz baterie

Organizacje te zarządzają zbiorowymi systemami recyklingu, zbierają dane dotyczące ilości produktów wprowadzanych na rynek oraz pobierają opłaty finansujące system gospodarowania odpadami.

Rejestry

Podmioty wprowadzające produkty objęte systemem EPR na rynek holenderski muszą dokonać rejestracji w odpowiednich systemach prowadzonych przez właściwe organizacje odpowiedzialności producentów.

Rejestracja odbywa się oddzielnie dla poszczególnych strumieni odpadów. Oznacza to, że przedsiębiorstwo sprzedające różne kategorie produktów może być zobowiązane do rejestracji w kilku systemach jednocześnie.

Proces rejestracji powinien zostać przeprowadzony przed rozpoczęciem sprzedaży produktów na rynku holenderskim.

Główne obowiązki EPR w Holandii 

Rejestracja

Realizacja obowiązków EPR rozpoczyna się od identyfikacji kategorii produktów objętych systemem oraz dokonania rejestracji w odpowiednich organizacjach odpowiedzialności producentów.

Proces ten obejmuje przede wszystkim:

• identyfikację właściwych strumieni odpadów
• rejestrację przedsiębiorstwa w odpowiednim systemie EPR
• przekazanie informacji o produktach lub opakowaniach wprowadzanych na rynek

Po zakończeniu procesu przedsiębiorstwo może rozpocząć raportowanie ilości produktów wprowadzanych na rynek.

Potwierdzenie rejestracji

Po zakończeniu procesu rejestracji przedsiębiorstwo otrzymuje potwierdzenie uczestnictwa w systemie EPR lub numer identyfikacyjny przypisany do danej organizacji odzysku. Dokument ten stanowi dowód spełnienia obowiązków rejestracyjnych i może być wymagany przez platformy sprzedażowe przed dopuszczeniem produktów do sprzedaży.

Raportowanie i ewidencja

Podmioty objęte systemem EPR muszą prowadzić dokładną ewidencję ilości produktów i opakowań wprowadzanych na rynek holenderski. Dane te stanowią podstawę sporządzania raportów środowiskowych składanych do odpowiednich organizacji odzysku.

Częstotliwość raportowania zależy od strumienia odpadów oraz skali działalności przedsiębiorstwa. W wielu przypadkach raporty składane są w cyklu rocznym, choć w niektórych systemach możliwe jest również raportowanie kwartalne.

Opłaty

Podmioty wprowadzające produkty objęte systemem EPR na rynek holenderski są zobowiązane do finansowania systemu zbiórki i recyklingu odpadów. W praktyce obowiązek ten realizowany jest poprzez udział w organizacjach odpowiedzialności producentów (PRO), które zarządzają systemami recyklingu dla poszczególnych kategorii produktów.

Opłaty są naliczane na podstawie ilości produktów lub materiałów wprowadzanych na rynek. Oznacza to, że przedsiębiorstwa muszą raportować masę produktów lub opakowań wprowadzonych w danym okresie, a następnie na tej podstawie obliczana jest wysokość należnej opłaty recyklingowej.

Stawki opłat różnią się w zależności od strumienia odpadów oraz rodzaju materiału. Na przykład w systemie opakowaniowym wysokość opłaty zależy od materiału opakowania, takiego jak plastik, papier, szkło czy metal.

Progi i zwolnienia dla opakowań

W przypadku opakowań w Holandii obowiązuje szczególny próg ilościowy dotyczący obowiązku wnoszenia opłat do funduszu opakowaniowego.

Jeżeli przedsiębiorstwo wprowadza na rynek mniej niż 50 000 kg opakowań rocznie, nie jest zobowiązane do płacenia opłat recyklingowych w ramach systemu opakowaniowego.

Nie oznacza to jednak całkowitego braku obowiązków. Firmy nadal powinny monitorować ilość opakowań wprowadzanych na rynek i upewnić się, czy w ich przypadku nie powstają obowiązki rejestracyjne lub informacyjne wynikające z przepisów dotyczących opakowań.

Przekroczenie progu 50 ton powoduje natomiast pełny obowiązek uczestnictwa w systemie opakowaniowym, w tym raportowania mas opakowań oraz wnoszenia opłat do odpowiedniej organizacji odpowiedzialności producentów.

Wymogi dotyczące oznakowania produktów i opakowań

Przepisy holenderskie przewidują również obowiązki dotyczące oznakowania produktów oraz opakowań. Oznaczenia te mają na celu ułatwienie segregacji odpadów oraz przekazanie użytkownikom informacji dotyczących właściwego postępowania z produktami po zakończeniu ich użytkowania.

Najczęściej obejmują one symbole identyfikujące materiał opakowania, symbol przekreślonego kosza dla sprzętu elektrycznego oraz oznaczenia dotyczące baterii.

Obowiązki informacyjne dla kupujących

Przedsiębiorstwa wprowadzające produkty na rynek holenderski powinny przekazywać użytkownikom informacje dotyczące właściwego postępowania z odpadami. Informacje te mogą być przekazywane w instrukcji produktu, na opakowaniu lub w komunikacji cyfrowej, na przykład poprzez informacje zamieszczone na stronie produktu lub w wiadomości e-mail wysyłanej po dokonaniu zakupu.

W przypadku sprzętu elektronicznego szczególne znaczenie ma zasada „stary za nowy”, zgodnie z którą konsumenci mają możliwość oddania zużytego urządzenia przy zakupie nowego produktu.

Konsekwencje braku zgodności

Nieprzestrzeganie obowiązków EPR w Holandii może prowadzić do sankcji administracyjnych oraz kar finansowych. Organy nadzorcze mogą nakładać kary na przedsiębiorstwa, które nie dokonają wymaganej rejestracji lub nie raportują ilości produktów wprowadzanych na rynek.

W przypadku sprzedaży internetowej brak zgodności z przepisami środowiskowymi może również prowadzić do ograniczenia sprzedaży lub blokada ofert na platformach marketplace wymagających potwierdzenia zgodności z przepisami EPR.

Wsparcie w realizacji obowiązków EPR

Rulity Consulting wspiera przedsiębiorstwa sprzedające do Holandii w praktycznej organizacji zgodności z systemem EPR.

Proces współpracy rozpoczyna się od analizy portfela produktów oraz modelu sprzedaży w celu ustalenia, które strumienie odpadów są uruchamiane przez działalność przedsiębiorstwa.

Na podstawie tej analizy określana jest właściwa ścieżka realizacji obowiązków. Obejmuje ona identyfikację wymaganych rejestracji w odpowiednich organizacjach odzysku, uwzględnienie progów wagowych dla opakowań oraz wdrożenie procedur raportowania.

W razie potrzeby zapewniane jest również wsparcie w przygotowaniu dokumentacji oraz w organizacji systemu zbierania danych dotyczących mas produktów i opakowań wprowadzanych na rynek.